Akustik gitar çalmaya yeni başlayanların da deneyimli müzisyenlerin de düzenli olarak karşılaştığı en temel süreçlerden biri enstrümanın akort edilmesidir. Gitarda doğru sesleri elde etmek, temiz bir tını yakalamak ve parmak egzersizlerini doğru frekanslarla gerçekleştirmek tamamen akort ayarının kalitesine bağlıdır. Ahşap yapısı gereği akustik gitarlar; oda sıcaklığındaki değişimlerden, nem oranından, yeni takılan tellerin esneme payından ve hatta taşıma esnasındaki sarsıntılardan doğrudan etkilenir. doremusic olarak bu yazımızda, akustik gitarınızı en doğru ve sağlıklı şekilde nasıl akort edebileceğinizi adım adım inceleyeceğiz.
Standart Akort Düzeni (EADGBE) Nedir?
Akustik gitarlarda aksi belirtilmedikçe kullanılan yerleşik düzen “Standart Akort” olarak adlandırılır. Gitarda teller yukarıdan aşağıya (yani en kalın telden en ince tele doğru) sıralanır. Kalın teller üstte, ince teller ise altta yer alır. Akort yaparken frekansların doğru ayarlanması için hem harf notasyonunu bilmek hem de tellerin numaralarını doğru kavramak gerekir.
Yukarıdan aşağıya doğru tel dizilimi, numaraları ve standart notaları şu şekildedir:
- 6. Tel (En Kalın Üst Tel): E (Mi) frekansı
- 5. Tel: A (La) frekansı
- 4. Tel: D (Re) frekansı
- 3. Tel: G (Sol) frekansı
- 2. Tel: B (Si) frekansı
- 1. Tel (En İnce Alt Tel): E (Mi) frekansı
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, 6. telin de 1. telin de “Mi” notasına ayarlanmasıdır. Ancak 6. tel bas (kalın) frekanstaki Mi notasını verirken, 1. tel tiz (ince) frekanstaki Mi notasını temsil eder. Dijital akort cihazlarında veya mobil uygulamalarda notalar genellikle bu harflerle (E, A, D, G, B, E) gösterilir. Özellikle Taylor 354ce 12 Telli Elektro Akustik Gitar gibi zengin armoniye sahip çok telli enstrümanlarda bu harf notasyonunu doğru takip etmek daha da büyük önem taşır.
Akustik Gitar Akort Etme Yöntemleri
Gitarınızı akort etmek için kullanabileceğiniz birden fazla yöntem mevcuttur. Teknolojinin sunduğu kolaylıklar veya kulak pratiğini geliştiren geleneksel metotlar arasından sizin için en uygun olanını seçebilirsiniz.
1. Klipsli (Tuner) Akort Cihazları ile Akort
Klipsli akort cihazları, akustik gitarın kafa (headstock) kısmına tutturularak kullanılır. Bu cihazların en büyük avantajı, ortamdaki ses gürültüsünden etkilenmemeleridir. Doğrudan enstrümanın gövdesindeki ve sapındaki titreşimi algılayarak çalışırlar.
- Cihazı Yerleştirin ve Açın: Cihazı gitarın kafa kısmına sabitleyin ve “Chromatic” (Kromatik) veya “Guitar” (Gitar) moduna alın. Kromatik mod, bastığınız her notanın tam frekansını gösterdiği için daha hassas bir ayarlama sağlar. Bu aşamada doğru sonuç veren yüksek hassasiyetli bir cihaz kullanmak için Taylor 1200 Dijital Tuner modelini tercih edebilirsiniz.
- Teli Tınlatın: Örneğin 6. teli boş bir şekilde tınlatın. Cihazın ekranında bir harf belirecektir.
- Ekrana Göre Ayar Yapın: Eğer ekrandaki ibre sol taraftaysa ses olması gerekenden “pes” (kalın), sağ taraftaysa “tiz” (ince) demektir. İbrenin tam ortada yeşil yanması, telin doğru frekansa ulaştığını gösterir.
- Kulakçıkları Döndürün: Tel pes ise burguyu yavaşça sıkarak sesi tizleştirin. Tel tiz ise burguyu gevşeterek sesi pesleştirin. Bu işlemi tüm tellere uygulayın.
2. Mobil Uygulamalar ve Mikrofonlu Cihazlar ile Akort
Günümüzde akıllı telefonlarda yer alan mikrofon tabanlı akort uygulamaları oldukça yaygındır. Bu uygulamalar telefonun mikrofonunu kullanarak gitarın çıkardığı sesi havadan yakalar.
- Sessiz Bir Ortam Bulun: Mikrofon ortamdaki diğer sesleri de algılayabileceği için sessiz bir odada işlem yapmak doğruluğu artırır.
- Uygulamayı Açın: Doğru modu seçtiğinizden emin olun. Uygulamaların çoğunda hedef harfler net bir şekilde ekranda görünür.
- Sırayla Telleri Ayarlayın: Dijital ekrandaki frekans göstergesini takip ederek kulakçıklardan milimetrik dönüşlerle ayar yapın. Akort ettiğiniz gitarın tonlarını net bir şekilde duymak ve yüksek ses kalitesiyle performans sergilemek adına Fishman Loudbox Performer BT 180 Watt Akustik Amfi ile enstrümanınızı destekleyebilirsiniz.
3. Kulaktan (Referans Ses ile) Akort Etme
Herhangi bir dijital cihaza erişiminiz olmadığında ya da kulak hassasiyetinizi geliştirmek istediğinizde referans bir ses kullanarak akort yapabilirsiniz. Başka bir enstrümandan (örneğin bir piyanodan veya akortlu bir klavyeden) ya da dijital bir ses kaynağından doğru “La” (A) veya “Mi” (E) sesini alarak işe başlayabilirsiniz.
- İlk Teli Sabitleyin: İlk olarak 5. teli (La) harici bir kaynaktan aldığınız doğru La sesi ile aynı frekansa getirin. İki sesin birbiriyle pürüzsüzce birleştiği an tel doğru akorttadır.
- 5. Perde Kuralını Uygulayın: Gitarın kendi içindeki matematiksel düzeni kullanarak diğer telleri bu referans tele göre ayarlayabilirsiniz:
- 6. Telin Ayarı: 6. telin 5. perdesine bastığınızda çıkan ses, boş 5. telin (La) sesiyle aynı olmalıdır.
- 4. Telin Ayarı: 5. telin 5. perdesine bastığınızda çıkan ses, altındaki boş 4. telin (Re) sesiyle aynı olmalıdır.
- 3. Telin Ayarı: 4. telin 5. perdesine bastığınızda çıkan ses, altındaki boş 3. telin (Sol) sesiyle aynı olmalıdır.
- 2. Telin Ayarı (İstisna): 3. telin 4. perdesine bastığınızda çıkan ses, altındaki boş 2. telin (Si) sesiyle aynı olmalıdır. (Gitar akort düzenindeki tek istisnai perdedir).
- 1. Telin Ayarı: 2. telin 5. perdesine bastığınızda çıkan ses, altındaki boş 1. telin (Mi) sesiyle aynı olmalıdır.
Akustik Gitarda Tel Değişimi Sonrası Akort Süreci
Yeni bir tel seti takıldığında, çelik ve bronz alaşımlı teller belirli bir esneme eğilimi gösterir. Bu nedenle yeni takılan teller ilk birkaç gün boyunca çok çabuk akort kaçırır. Bu durum tamamen normal ve fiziksel bir süreçtir. Tel değişimi sonrasında şu adımları izlemek akort kararlılığını hızlandırır:
- Telleri İlk Kez Akort Edin: Tüm telleri standart EADGBE düzenine getirin.
- Hafifçe Esnetin: Her bir teli gövdeye yakın bir noktadan parmaklarınızla yukarı doğru hafifçe (çok fazla zorlamadan) çekerek esnetin. Bu işlem, telin köprü ve eşik noktalarına tam olarak oturmasını sağlar.
- Yeniden Akort Edin: Esnetme işleminden sonra tellerin pesleştiğini göreceksiniz. Gitarı tekrar standart düzene akort edin.
- Tekrarlayın: Bu döngüyü iki veya üç kez tekrarladığınızda, tellerin akort tutma süresi belirgin bir şekilde artacaktır.
Akort Yaparken Dikkat Edilmesi Gereken Teknik Detaylar
Akort işleminin hem enstrümana zarar vermemesi hem de uzun ömürlü olması için bazı önemli detaylara dikkat edilmelidir:
| Dikkat Edilmesi Gereken Husus | Nedeni ve Çözümü |
| Aşağıdan Yukarıya Doğru Akort | Teli her zaman pes (kalın) sesten hedef sese doğru sıkarak akort edin. Eğer tel hedef sesten daha tiz ise, önce telin sesini hedef sesin altına düşürün, ardından sıkarak hedef notaya ulaşın. Bu, burgu dişlilerindeki boşluğu alır ve akordun daha kalıcı olmasını sağlar. |
| Burguları Yavaş Çevirmek | Kulakçıkları aniden ve çok hızlı döndürmek, tel üzerindeki gerilimi aniden artırarak telin kopmasına neden olabilir. Ayarlamaları milimetrik hareketlerle yapın. |
| Doğru Tel ve Burgu Eşleşmesi | Çevirdiğiniz burgunun, akort ettiğiniz tele ait olduğundan emin olun. Farklı bir burguyu çevirirken başka bir teli tınlatmak, farkında olmadan o telin aşırı gerilmesine ve kopmasına yol açar. |
Akort Kararlılığını Etkileyen Çevresel Faktörler
Akustik gitarın gövde ve sap yapısında kullanılan ahşap malzemeler, nem ve sıcaklık değişimlerine tepki veren doğal malzemelerdir. Bu durum, gitarın saklandığı ortamın koşullarından doğrudan etkilenmesine sebep olur.
- Sıcaklık ve Nem Değişimleri: Soğuk bir ortamdan sıcak bir odaya geçildiğinde gitarın sapı ve gövdesi genleşir veya büzüşür. Bu da tellerin gerilimini doğrudan etkileyerek akordun bozulmasına yol açar. Gitarınızı kalorifer peteklerinden, klima esintisinden ve doğrudan güneş ışığı alan yerlerden uzak tutmanız önerilir.
- Taşıma ve Koruma: Gitarı açıkta bırakmak yerine dolgulu bir kılıf (gig bag) veya sert korumalı bir çanta (hard case) içinde muhafaza etmek, ani ısı değişimlerini yavaşlatır ve akort kararlılığını korur.
- Üst Eşik ve Köprü Bakımı: Tellerin geçtiği üst eşik kanallarında zamanla sürtünme katsayısı artabilir. Eğer akort yaparken “tık” şeklinde ani sesler duyuyorsanız, teller eşik kanallarına sıkışıyor demektir. Bakım dönemlerinde bu kanalların temizlenmesi ve uygun şekilde kontrol edilmesi akort kaçırma sorunlarının önüne geçer.
Gitar çalmaya başlamadan önce her defasında akort kontrolü yapmak, hem temiz tınılar elde etmenizi sağlar hem de müzikal kulağınızın doğru frekanslara alışmasına yardımcı olur. Kaynak olarak kullanabileceğiniz kaliteli bir klipsli tuner veya doğruluğu test edilmiş bir mobil uygulama yardımıyla, yukarıdaki adımları takip ederek akustik gitarınızı kısa sürede sağlıklı bir şekilde hazır hale getirebilirsiniz.
Aksesuar, amfi ve enstrüman seçeneklerine doremusic üzerinden ulaşabilir, uygun ürünleri güvenle keşfedebilirsiniz.
Buna da göz atmak isteyebilirsiniz:
